Historia Żydów Sejneńskich

Do Sejn Żydów sprowadzili dominikanie już w 1768 roku w nadziei na ożywienie gospodarcze miasta. Przywilej na osiedlenie uzyskali Żydzi w 1787 roku, 4 lata później mieszkało tu 72 Żydów, a w 1769 roku już trzykrotnie więcej. Gmina rozwijała się w niebywałym tempie i w 1828 roku na 3514 mieszkańców liczono w Sejnach 2036 Żydów.


W latach 80-tych XIX na ok. 4500 mieszkańców Żydzi stanowili około 75 procent. W 1897 roku liczono tu 3300 Żydów, ale już w okresie międzywojennym tylko - 817 starozakonnych. Pierwszą drewnianą bóżnicę fundować mieli sami dominikanie. Według tradycji, jeden z bardziej znanych dominikanów - przeor Bortkiewicz - miał nieść tablice mojżeszowe, zawierające 10 przykazań. Miało to miejsce podczas otwarcia bóżnicy w 1788 roku. Kolejną okazalszą bóżnicę wzniesiono w 1885 roku. Koszt budowy wyniósł niebagatelną kwotę - 12000 rubli. Dla porównania Wielka Synagoga w Białymstoku wzniesiona w latach 1909-1913 kosztowała 40 000 rubli. Do 1939 roku funkcjonowały tu dwa cmentarze żydowskie. Oba w południowej cześci miasta, przy trakcie na Olszankę, tu też znajdowała się dzielnica żydowska. Cmentarz starszy z końca XVIII wieku do naszych czasów się nie dochował, drugi zaś z lat 30-tych XIX wieku istnieje w szczątkowej formie.

Tomasz Wiśniewski:"Żydzi na Suwalszczyźnie", IKS, 89 nr 2/3/4/5

Józef Adelson: Zarys dziejów Żydów w Sejnach

Pierwsze dowody istnienia skupiska żydowskiego w Sejnach datowane są na koniec XVII wieku, Z tego okresu pochodziły najstarsze inskrypcje na nieistniejących już nagrobkach cmentarza żydowskiego. W 1768 roku dominikanie zezwolili na zbudowanie bożnicy. Od tego czasu rozpoczyna się szybki proces zwiększania się ludności żydowskiej w mieście, która na początku XIX wieku stanowi ponad 50% mieszkańców i przez cały wiek waha się od 1800 do 2400 osób. Emigracja końca XIX i początku XX wieku powoduje znaczny spadek liczebności tej ludności. Przyczyny tej fali emigracyjnej były natury ekonomicznej. Ubóstwo było tak duże, że miejscowi Żydzi nie mogli sobie poradzić z utrzymaniem synagogi. Bieda panująca wśród ludności żydowskiej powodowała emigrację, tak że Sejny stanowiły raczej "stację postojową" dla jednego pokolenia w drodze ze wschodu na zachód. Według danych ostatniego przedwojennego spisu powszechnego z 1931 roku Sejny zamieszkiwało 819 Żydów, którzy stanowili 24% wszystkich mieszkańców miasta. Trudnili się oni głównie handlem, płodami rolnymi i leśnymi oraz rzemiosłem. Po zbudowaniu Kanału Augustowskiego wielu zatrudniło się jako robotnicy leśni przy transporcie i obróbce drewna.
W listopadzie 1939 roku deportowano 817 Żydów na Litwę. Po zajęciu w 1941 r. tych terenów przez Niemców zostali zamordowani.
(...) W okresie okupacji hitlerowskiej niewielka część Żydów sejneńskich uratowała się na terenie ZSRR, jeszcze inni zginęli w obozie koncentracyjnym na Majdanku, nieliczni byli w partyzantce radzieckiej i po wojnie opuścili Polskę. W ten sposób nastąpił kres prawie 300 -letniego skupiska żydowskiego w Sejnach

Rabini sejneńscy

od 1838 roku - do 1844 roku - Judel z Heszel Bachrach
0d ? - do 1846 roku - Jehuda Baruch
od 1864 roku - do ? - Mojżesz Icchak Awigdor
od 1885 - 1905 rok - Mojżesz Becalel Luria
od 1909 roku - ? - F. Epsztain
od ? - do 1920 roku - N. Kalijadycki
od 1921 - 1929 - Izaak Rajcer
od 1930 - 1938/1939 - Morduch Rogow

Dane te ustalone zostały na podstawie zgromadzonych nielicznych materiałów oraz wywiadów z odwiedzającymi Sejny potomkami Żydów sejneńskich.


Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

Od 1 września

Dwór Miłosza w Krasnogrudzie

czynny od poniedziałku do piątku 10.00 - 16.00

 

 

 

 Instytucja współprowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.

 

  Instytucja Kultury Województwa Podlaskiego

 

IV Kongres Archiwistyki Społecznej

"Krasnogrudzkie Archiwum Pogranicza. Opowieść Małgorzaty Sporek-Czyżewskiej" 

 

  

 

SEJNEŃSKA KSIĘGA BAŚNI- OPOWIADA POMYSŁODAWCZYNI BOŻENA SZROEDER

 

,,Atlas Sejneńskiego Nieba" 

wystawa Małgorzaty Dmitruk, Biała Synagoga

 

  

,,Żegaryszki II i Inne" 

wystawa Krzysztofa Czyżewskiego, Krasnogruda, aleja Gabrielii

 

 

  

 

 

Szanowni Państwo, drodzy Przyjaciele, kochani Rodzice, Sąsiedzi, Goście Sejn i Krasnogrudy, 

Bardzo zachęcamy do wsparcia Fundacji Pogranicze 1%-em Waszego podatku. Pomoc taka dla nas w dzisiejszych czasach jest jedną z możliwych dróg utrzymania naszego miejsca.  

Jak można przekazać 1% swojego podatku dla Organizacji Pożytku Publicznego jaką jest Fundacja Pogranicze? W zeznaniu podatkowym należy wpisać KRS Fundacji Pogranicze: 0000178248.

 

 

 

 

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2020 r. do 31.12.2020 r. wyniosła 88.736,29 zł.

W 2020 roku Fundacja uzyskała również kwotę 9.545,20 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 5.667,98 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI