Instytut Wielkiego Księstwa Litewskiego

Fenomen istniejącego przez ponad 500 lat Wielkiego Księstwa Litewskiego po dzisiejszy dzień nie został do końca zbadany. Był to kraj, który pokojowo zamieszkiwali przedstawiciele wielu narodowości – Litwini, Polacy, Białorusini, Ukraińcy, Rosjanie, Żydzi, Tatarzy, Niemcy, a nawet Szkoci. W odróżnieniu od państw ówczesnej Europy Zachodniej nie doświadczyli oni prześladowań na tle narodowościowym czy językowym. Oprócz wyjątkowej tolerancji oraz sztuki współżycia, w Wielkim Księstwie rozwijało się nie mające analogii społeczeństwo obywatelskie, z silnymi tradycjami wolnościowymi i demokratycznymi. Około 10 procent społeczeństwa gotowe było bez wynagrodzenia stanąć do walki za ojczyznę, posiadało prawo wybierania i bycia wybranym do Sejmu, czy też pretendowania do tronu. W którym jeszcze kraju Europy tak liczna była grupa obywateli, posiadających prawo głosu i aktywnie uczestniczących w życiu politycznym?

Powstałe w wieku dwudziestym państwa: Litwa, Polska i Białoruś, z osobna przywłaszczały sobie fragmenty dziedzictwa Wielkiego Księstwa Litewskiego, ignorując wielopłaszczyznową i niezwykle skomplikowaną naturę tego tworu państwowego. W ciągu tych stu lat zapomniano o tym, co najlepsze w spuściźnie po Wielkim Księstwie – tradycjach wolności, demokracji, obywatelskości, współżycia kultur i tolerancji. Możliwe, że obecnie, gdy na przestrzeni Unii Europejskiej kształtują się nowe formy współżycia politycznego i kulturalnego, globalizacja zmusza do poszukiwania oryginalności i duchowych filarów, a jednocześnie zwiększa się przepaść między światopoglądami, powstają coraz bardziej strzeżone granice fizyczne, oddzielające od naszych wschodnich sąsiadów, odwołanie się do spuścizny WXL może być kolejną próbą poszukiwania odpowiedzi na nurtujące pytania.

26 listopada 2009 r. w Kownie został powołany Instytut Wielkiego Księstwa Litewskiego. Podstawowym celem tej instytucji użyteczności publicznej, działającej non profit, jest pielęgnowanie, badanie i propagowanie spuścizny WXL. W tym celu zostaną zintensyfikowane kontakty z organizacjami państwowymi i pozarządowymi Litwy, Polski, Białorusi, Ukrainy i innych państw. Będą przygotowywane projekty kulturalne, edukacyjne i naukowe. Mimo iż, badania naukowe nad historią Wielkiego Księstwa będą stanowiły poważną część działalności Instytutu, nie mniej uwagi planuje się poświęcić propagowaniu szerokim rzeszom odbiorców wiedzy o tradycjach kulturalnych i politycznych WXL. Stąd plany Instytutu nie ograniczają się jedynie do działalności wydawniczej, lecz także organizacji wszelakich imprez publicznych z udziałem wybitnych intelektualistów z krajów przestrzeni WXL i sąsiednich, szkółek poświęconych historii WXL, kursów językowych itp.

Założycielem Instytutu WXL są osoby fizyczne i prawne z Polski i Litwy. Przede wszystkim – Uniwersytet Witolda Wielkiego. Jego pracownicy figurują również wśród założycieli jako osoby fizyczne. Znaleźli się wśród nich między innymi profesor, wybitny intelektualista i działacz społeczny Egidijus Aleksandravičius, kierownik Katedry Politologii Uniwersytetu Witolda Wielkiego dr Andrzej Pukszto. Dyrektorem Instytutu WXL został docent Katedry Historii Uniwersytetu Witolda Wielkiego, dr Rūstis Kamuntavičius.

Kolejną osobą fizyczną jest Fundacja „Miejsce Urodzenia Czesława Miłosza”, zajmująca się spuścizną kulturową i pamiątkami po pochodzącym z Litwy laureacie Nagrody Nobla. Z inicjatywy Fundacji został odnowiony spichlerz dawnego dworu rodziny Miłosza w Szetejniach, w rejonie kiejdańskim. Cz. Miłosz mówił i pisał po polsku, uważał się jednak za Litwina, krzewił tradycje tolerancji politycznej i kulturowej z czasów Wielkiego Księstwa Litewskiego. Podobną postawę wykazywała Konstancja Skirmuntt, intelektualistka z początku XX w., której biografię napisał kolejny założyciel Instytutu WXL, historyk prawa z Uniwersytetu Gdańskiego, prof. Dariusz Szpoper. Jest to jedna z jego książek, poświęconych mówiącym po polsku, jednak uważającym się za Litwinów intelektualistom z przełomu XIX i XX wieku, inaczej nazywanych “ostatnimi obywatelami Wielkiego Księstwa Litewskiego”. Badaniom nad życiem i działalnością jednego z nich, Michała Romera, wiele lat poświęcił sygnatariusz aktu założycielskiego Instytutu WXL Rimantas Miknys, obecny dyrektor Instytutu Historii Litwy. Profesor uniwersytetu, któremu nadano imię Michała Romera, wybitny badacz historii Litwy XIX-XX w., intelektualista i publicysta Antanas Kulakauskas, także jest jednym z założycieli Instytutu.

Z polskiej strony również należy wymienić kilku założycieli. Przede wszystkim Jana Malickiego, dyrektora Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Instytucja ta już od ponad dwóch dziesięcioleci prowadzi badania historyczne i politologiczne nad Europą Środkowo-Wschodnią, organizuje studia magisterskie, szkoły letnie i zimowe dla młodzieży, inicjuje wymiany profesorskie. Jednym z podstawowych obszarów geograficznych w jego działalności pozostają ziemie byłego WXL – Litwa, Białoruś i Ukraina. Absolwentami studium jest już około tysiąca młodych osób z Europy Środkowo-Wschodniej, które często biorą aktywny udział w życiu kulturalnym, intelektualnym i społecznym własnego kraju. Drugim założycielem jest Fundacja Pogranicze z Sejn, znana na skalę międzynarodową organizacja pozarządowa prowadząca badania nad regionami pogranicza, zajmująca się problematyką mniejszości narodowych i tolerancji. Od momentu założenia fundacja wiele uwagi poświęca propagowaniu kultury litewskiej, białoruskiej, żydowskiej i polskiej, kształtowaniu postaw wzajemnej tolerancji. Jako ostatniego z założycieli można wymienić Jacka Jana Komara, znanego intelektualistę, publicystę, który przed kilkunastu laty zamieszkał na Litwie, poznał w stopniu doskonałym język litewski i bierze aktywny udział w życiu społecznym kraju.


Nagroda im. Jerzego Giedroycia dla Instytutu Wielkiego Księstwa Litewskiego współtworzonego m.in przez Pogranicze   wyróżnienie za budowanie dobrosąsiedzkich stosunków w Europie Środkowo-Wschodniej
Tomas Venclova oraz Instytut Wielkiego Księstwa Litewskieg laureatami nagrody „Rzeczpospolitej” im. Jerzego Giedroycia  wyróżnienie za budowanie dobrosąsiedzkich stosunków w Europie Środkowo-Wschodniej.Laudację wygłosił Krzysztof Czyżewski
3 maja 2014 - wręczenie Nagrody im. Juliusza Bardacha w Białej Synagodze 3 maja 2014, w Białej Synagodze w Sejnach, Instytut Wielkiego Księstwa Litewskiego w Kownie wręczy po raz pierwszy nagrodę im. Juliusza Bardacha. Nagroda została ustanowiona w 2013 roku i jest przyznawana najlepszym pracom magisterskim i doktorskim, dotyczącym problematyki spuścizny państwowej, prawnej i kulturalnej WKL w XIX-XX wieku, lub analizującym problemy związane z historią najmniej dwóch krajów ziem byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego - Białorusi, Litwy, Polski i Ukrainy.
Nagroda im. J. Bardacha powołana przez Instytut WXL Prof. Juliusz Bardach (1914-2010), wybitny historyk prawa polskiego i litewskiego, jeden z najbardziej znanych badaczy historii Wielkiego Kięstwa Litewskiego, ze szczególnym uwzględnieniem dziejów ustroju i myśli politycznej. Aktywny orędownik zachowania dobrych relacji naukowych na całym obszarze przedrozbiorowej Rzeczypospolitej (Polska, Litwa, Białoruś, Ukraina). Przez całe życie został wierny problematyce lituanistycznej, począwszy od wspaniałego startu na Uniwersytecie Stefana Batorego w...
1

Remont Pomp & Mikołaj Trzaska & Orkiestra Klezmerska Teatru Sejneńskiego

Oferta edukacyjna

Szukaj

Loading

Wydarzenia pogranicza na stronie 

  

 Administrator strony Pogranicza
(Na ten adres prosimy pisać w razie ewentualnych problemów związanych z funkcjonowaniem nowej strony, jak również zadawać pytania dotyczące odnajdywania treści z jej poprzedniej wersji. Postaramy się udzielić Państwu wszelkiej możliwej pomocy)

administrator@pogranicze.sejny.pl

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2015 r. do 31.12.2015 r. wyniosła 101.752,93 zł (słownie: sto jeden tysięcy siedemset pięćdziesiąt dwa złotych 93/100).

W 2015 roku Fundacja uzyskała również:
kwotę 11.416,40 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 110,00 zł w formie zbiórki publicznej.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację statutowych działań kulturalnych i edukacyjnych.

Towarzystwo Inwestycji Społeczno – Ekonomicznych S.A. w Warszawie udzieliło nam pożyczki na zamknięcie inwestycji oraz pomogło zorganizować montaż finansowy przy współpracy z Polskim Bankiem Spółdzielczym w Ciechanowie dla zapewnienia pełnej płynności przy prowadzeniu inwestycji związanej z rewitalizacją zabytkowego kompleksu dworskiego w Krasnogrudzie, w którym powstaje Międzynarodowe Centrum Dialogu.

www.tise.pl

Informacja o plikach cookies

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.