John Zorn

Masada 
Masada first live 1993 
Wydawca: Tzadik 

 


John Zorn - saksofon 
Dave Douglas - trąbka 
Greg Cohen - bas 
Joey Baron - perkusja 


John Zorn - Radical Jewish Culture 

Ur. 1953-09-02, Nowy Jork (USA) 

saksofonista, multiinstrumentalista 

Jazzman mimo woli. Sam wolałby być postrzegany jako kompozytor i twórca. Określanie jego osoby jako jazzmana na ogół lekceważy. Tak czy inaczej, od szeregu lat John Zorn jest obecny na scenie jazzowej i to nie tylko w charakterze gościa, ale także ze swoimi własnymi projektami. Od szeregu lat jest jedną z bardziej kontrowersyjnych postaci współczesnego jazzu. 

Z początkiem lat 70. rozpoczął studia kompozycji klasycznej oraz gry na saksofonie w Webster Collage in St. Louis. Jego pierwsze inspiracje pochodziły z muzyki klasycznej, a w zasadzie z awangardy amerykańskiej XX wieku. Największy wpływ wywarli na niego: Charles Ives, John Cage, Harry Partch. Na warsztat kompozytorski Zorna duży wpływ miała muzyka do filmów animowanych z lat 40., przede wszystkim pochodzących z firmy Warner Bros, a w szczególności twórczość Carla Stallinga. Dla Zorna najciekawsza w tej muzyce była siła jej przekazu, która uzyskiwana była poprzez zespolenie w jeden utwór ciągu krótkich motywów opisujących akcję. Ta metoda kompozytorska jest rozpoznawalna w późniejszej twórczości Zorna. 

Muzyk zainteresował się jazzem dosyć późno pod wpływem koncertu trębacza Jacquesa Coursila, jego ówczesnego nauczyciela języka francuskiego. Odkrycie jazzu spowodował także brak odpowiedniej literatury i doświadczeń w muzyce klasycznej dotyczącej koronnego instrumentu Zorna - saksofonu altowego. Zwrócił zatem uwagę na muzykę Anthony'ego Braxtona, Ornette'a Colemana, Jimmy'ego Giuffre'a, Roscoe Mitchella i koncepcje kompozytorskie Butcha Morrisa. 

Od połowy lat 70. Zorn poświęcił się idei muzyki nie ograniczanej barierami strukturalnymi. Koncepcja ta znalazła swe najpełniejsze rozwinięcie w tzw. game pieces, realizowanych w różnych zespołach i składach instrumentalnych, spośród których najbardziej znana jest Cobra. Samo "game pieces" jest rodzajem techniki kompozytorskiej umożliwiającej udział w powstawaniu utworu także samym wykonawcom muzyki. Wprawdzie to "dyrygent" rozdziela poszczególne role, jednak każdy muzyk może również zgłosić swą gotowość do zagrania (zaimprowizowania) poszczególnego fragmentu. Dlatego nie istnieją w zasadzie dwa takie same wykonania jednej i tej samej kompozycji typu "game pieces", zwłaszcza, że kompozycje te nie determinują nawet składu instrumentalnego. Muzyka tworzona jest w zamyśle dla określonej osoby, która ma ją wykonać, ale w zasadzie (jak dowodzą koleje losu Cobry) nic nie stoi na przeszkodzie w ich usamodzielnieniu się. 

W latach 80. Zorn tworzył także muzyką bopową, którą wykonywał wraz z zespołem The Sonny Clark Memorial Quartet. Oprócz Zorna w jego składzie znaleźli się inni awangardowi twórcy tamtych lat: Wayne Horvitz, Ray Drummond i Bobby Previte. Zespół nagrał płytę "Voodoo". Również tej stylistyce poświęcone są dwie płyty (i cykl koncertów) niezwykłego tria, jakim był zespół Zorna, George'a Lewisa (puzonisty) i Billa Frisella. Rewolucyjna była już sama koncepcja grania żywiołowego hardbopu (repertuar zespołu, to kompozycje Dorhama, Clarka, Mobleya i innych) przez zespół pozbawiony sekcji rytmicznej. 

W tym czasie Zorn zauważył również siłę hardcore, w której to muzyce upatrywał potencjał rewolucyjny równy co najmniej free jazzowi przełomu lat 50. i 60. W tej manierze powstała wysoko oceniana przez krytyków płyta "The Big Gundown" zawierąca free-jazzowo-hardcore'owe wersje utworów Ennio Moricone, a także utrzymana nieco w podobnej konwencji płyta z kompozycjami Ornette'a Colemana "Spy vs. Spy". Obie, choć niełatwe w odbiorze, zapewniły sukces komercyjny Zornowi, ale jednoczeście wzbudziły apetyt wielkich wytwórni na wydawanie muzyki Zorna. Dla dużych wytwórni wydał jeszcze tylko jedną płytę - "Spillane", będącą stosunkowo łatwą w odbiorze muzyką spod znaku "game pieces". 

W okresie późniejszym, Zorn nagrywał już jedynie dla niewielkich wytwórni: japońskiej Avant i własnej Tzadik. Powstał wówczas zespół Naked City, łączący jazz, free, muzykę filmową i hardcore - niemal wszystkie wcześniejsze doświadczenia i zainteresowania Zorna. Pierwszy skład tworzyli, oprócz lidera grającego na saksofonie altowym, Bill Frisell na gitarze, Wayne Horvitz - instrumenty klawiszowe, Fred Frith - gitara basowa i Joey Baron - perkusja. Z czasem niemal stałym członkiem zespołu stał się awangardowy wokalista japoński - Yosutske Eye. Podobny nurt twórczości rozwijał Zorn także w formacji Pain Killer (wraz z Billem Laswellem i perkusistą Napalm Death - Mickiem Harrisem. 

Przez dłuższy okres swego życia, Zorn mieszkał czasowo w USA oraz w Japoni, gdzie był chyba najbardziej popularny. Pobyt w tym kraju nie pozostał bez echa na komponowaną przez niego muzykę, używane instrumenty, a także na dobór współpracowników, pośród których coraz częściej znajdowali się awangardowi twórcy rodem z Japonii. 

Z początkiem lat 90. Zorn zainteresował się muzyką żydowską. Z jej inspiracji powstał klasyczny free jazzowy (spod znaku Ornette'a Colemana) zespół Masada, który jako tworzywo swych improwizacji wykorzystywał harmonie znane z tradycyjnej muzyki żydowskiej. Również do tego nurtu zaliczyć można muzykę nagrywaną niejednokrotnie przez zespoły bez udziału Zorna, a grające jedynie jego kompozycje: Masada String Trio, Masada Chamber Orchestra czy Bar Kokhba Sextet. 

Przez cały okres swej twórczości, Zorn, w ślad za Stallingiem tworzył muzykę filmową, komponowaną na przeróżne składy instrumentalne, a która obecnie wydawana jest w serii "Filmworks" nakładem firmy Tzadik. 

Muzyków współpracujących z Zornem trudno zliczyć. Jego kontrowersyjna postać niewątpliwie przyczyniła się do popularności takich twórców jak: Dave Douglas, Chris Speed, Greg Cohen, Wayne Horvitz, Joey Baron, Erik Friedlander czy Mark Feldman. 

Zorn w Polsce gościł kilka razy. Na VIII Warsaw Summer Jazz Days w 1999 r. poświęcono jego osobie cały dzień, podczas którego wystąpiły trzy zespoły: Masada String Trio, Bar Kokhba Sextet i Masada. 

Paweł Baranowski 
Artykuł opublikowany na portalu www.diapazon.pl 

Więcej szukaj w zbiorach CDKP


Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

"Opowieści o Współistnieniu. Niewidzialny Most" -

Pogranicze w Zachodniej Galilei

(28.11-4.12.2019)

Dwór w Krasnogrudzie

Olga Tokarczuk

| 21 02 2015 | Krasnogruda  

 

 

Od września Dwór w Krasnogrudzie czynny od poniedziałku do piątku od 10.00 do 16.00.

W soboty i niedziele po uprzednim kontakcie telefonicznym

Bożena Bartosiewicz: tel. 603 123 743

 

Koncert Finałowy Orkiestry - Lato w Pograniczu 2019. Galeria zdjęć


IRENA VEISAITĖ

Człowiek Pogranicza 2019

 

Orkiestra Klezmerska Teatru Sejneńskiego

Kup płytę Orkiestry

Rodzinne Skarby. Kolekcja Filmowa. 2019

 

 

WYSTAWY

 

 

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2018 r. do 31.12.2018 r. wyniosła 66.006,31 zł.

W 2018 roku Fundacja uzyskała również kwotę 16.106,30 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 5.131,31 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Towarzystwo Inwestycji Społeczno – Ekonomicznych S.A. w Warszawie udzieliło nam pożyczki na zamknięcie inwestycji oraz pomogło zorganizować montaż finansowy przy współpracy z Polskim Bankiem Spółdzielczym w Ciechanowie dla zapewnienia pełnej płynności przy prowadzeniu inwestycji związanej z rewitalizacją zabytkowego kompleksu dworskiego w Krasnogrudzie, w którym powstaje Międzynarodowe Centrum Dialogu.

www.tise.pl

Informacja o plikach cookies

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

"Biuletyn Pogranicza" w Twojej skrzynce

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI