Lament Siedmiogrodu, Edwin Bendyk, "Polityka - czytelnia"

Schyłek dziewiętnastego wieku, siedmiogrodzkie miasteczko Lament. Dociera do niego kolejna fala dziejowych zmian. W poprzedniej ofiarą stała się węgierska arystokracja, o której barwnym życiu i fantazji przypomina jedynie portret księcia wiszący w izbie głównej bohaterki, Ilki Szendy. Teraz historia bierze się za sól Lamentu – rzemieślników, którzy zaczynają powoli odczuwać daleką konkurencję fabryk produkujących szybciej i taniej. Ubożejąca ludność okolicznych wsi szuka szczęścia, podobnie jak się to działo w nieodległej Galicji, emigrując do Ameryki.


 

 

Historię odczuwa się jednak w Lamencie tylko w sposób pośredni, poprzez efekty jej działania w innych, ważniejszych miejscach świata. Zapomniano o wojnach i rzeziach, mieszkańcy skupili się na swym klaustrofobicznym, zamkniętym uliczkami miasteczka i wzgórzami okolicznych winnic życiu. Wspomniana Ilka, dziedziczka majątku mistrza garbarskiego zakochuje się w jednym z najętych do okopywania winorośli chłopów, Dénesu.

Ich okryte tajemnicą, zarażone od początku szaleństwem uczucie trwa do czasu, gdy Ilka dowiaduje się, że Dénes wyjeżdża za chlebem za ocean. Morduje swego kochanka nożyczkami, ciało wrzuca do wyschniętej studni i niczym Syzyf, znosi z całej okolicy kamienie, którymi zasypuje głęboką jamę. To właśnie te kamienie dudnią w tytule.

Książka poraża głębokim pesymizmem, nie ma w niej uśmiechów, chyba, że szydercze. Ludzie żyją w jakimś szaleńczym napięciu, swoje lęki topiąc w morzu palinki i wina. Niestety, owoce z lamenteńskich winnic dają smutne wino. Wyzwala ono złe instynkty, karmi zawiścią, pcha do zbrodni.

Dudni kamień, dudni Istvána Szilágyi to dzieło wielowarstwowe. Po pierwsze, to wspaniała powieść psychologiczna. Jej tragiczni bohaterowie narysowani są cienkim, niezwykle precyzyjnym i subtelnym piórkiem. Analiza ich stanów psychicznych składa się na opis uniwersalnej ludzkiej duszy, opis doprowadzony do sytuacji ekstremalnych, kiedy zbrodnia staje się naturalnym zwieńczeniem miłości – dzięki zabójstwu Ilka w pełni może posiąść swego wybranka.

Jednocześnie Dudni kamień, dudni jest ilustracją historycznego zmierzchu węgierskiego Siedmiogrodu, tak ważnego dla madziarskiej tradycji regionu (dla polskiej również – to stąd pochodził Stefan Batory), który po I wojnie znalazł się jako Transylwania w granicach Rumunii. Jest też dzieło węgierskiego pisarza analizą socjologiczną, opisem przemian w tradycyjnej, podzielonej na warstwy-kasty społeczności i jest traktatem filozoficznym, refleksją nad biegiem historii i rządzącymi nim prawami. Wszystkie te warstwy i znaczenia podane są językiem precyzyjnym, bogatym, intensywnym, w którym zaciera się różnica między prozą a poezją, pozostaje czysta treść – ekspresja artystycznego geniuszu Istvána Szilágyi.

Edwin Bendyk, Czytelnia.onet.pl, 2001.12.20

István Szilágyi, Dudni kamień, dudni. Sejny 2001, Pogranicze.


Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

Pogranicze on-line - prezentacja w przestrzeni wirtualnej naszych artystycznych i edukacyjnych działań w Sejnach i Krasnogrudzie, a także na innych pograniczach świata.

Dziecięcy Uniwersytet Pogranicza

 

 

Mikołaj Trzaska i Orkiestra Klezmerska Teatru Sejneńskiego. 8 sierpnia 2020

Wspomnienie Misterium Mostu 2020

TONY JUDT LECTURE, wykład Krzysztofa Meissnera - Fizyka i transcendencja

Sejneńska Spółdzielnia Jazzowa - Kuba Więcek Trio - 24 lipca 2020

III Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

II Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

I Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

 

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2019 r. do 31.12.2019 r. wyniosła 58.155,28 zł.

W 2019 roku Fundacja uzyskała również kwotę 8.846,30 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 10.212,62 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI