Laudacja Krzysztofa Czyżewskiego dla Andrzeja Strumiłły

Wszystko to razem sprawia, że A.S. to homo viator, nieustający w poszukiwaniu tajemnicy istnienia i przekraczaniu ustanowionych horyzontów. Nie znaczy to jednak, że Jego drogę determinuje ucieczka z rodzinnego matecznika i wykorzenienie, wręcz przeciwnie:czyniąc aktywnym pogranicze, podróżował po kręgach pamięci, wierności i kontynuowania tradycji w głąb Miejsca, tego jedynego, w którym człowiek odnajdują swoją małą ojczyznę.

  Laudacja
dla
Andrzeja Strumiłły

Krzysztof Czyżewski, 27 lutego, 2017

 
    Rok 2017 zapisze się w annałach historii Województwa Podlaskiego jako rok
Andrzeja Strumiłły. On sam szczęśliwie jest pośród nas – strumień czasu otwiera księgę
Jego żywota na stronicy dziewięćdziesiątej – ciągle pozostaje w pełni mocy twórczych
i dalej pracuje bez wytchnienia jakby mojry przemijania nie miały nad nim władzy,
choć przecież czujemy, że Jego obecność na tym świecie niepostrzeżenie nabiera innego
wymiaru, a w jego oczach pojawiają się powidoki wieczności. Pamiętać o tym powinien
każdy, kto pragnie głosić laudatio na Jego cześć. Tracą na znaczeniu ziemskie nadania,
tytuły i nagrody. Spisywanie długiej listy Jego zasług i sukcesów próżnym się wydaje.
Nawet „profesor” przy nazwisku, albo „wybitny artysta” nie mają już tego ciężaru co
kiedyś. Pozostaje nagi człowiek o imieniu Andrzej i nazwisku Strumiłło, a nawet same
już tylko inicjały „A.S.”, które znamy z jego mistrzowskiej kaligrafii, a naprzeciwko
to jedno – Absolut. Pozostaje to, co esencjonalne, sumienie i tęsknota za lotem.
 
    W swojej ziemskiej wędrówce A.S. zgłębia horacjańskie pytanie: Czemu w tym
krótkim żywocie / Cel tak daleki gonimy? Od zawsze nie dawał mu spokoju tragiczny,
bo nierozstrzygalny w teatrze ludzkiego losu paradoks ograniczoności i niewystarczalności
czasu danego człowiekowi wobec potrzeb jego serca i wyobraźni, głodu poznania
i ambicji tworzenia. To dramatyczne napięcie sprawiało, że – jak to trafnie ujęła
jego przyjaciółka i wybitna historyczka sztuki Urszula Czartoryska – przez całe życie
„czyni aktywnym pogranicze”. Znaczy to tyle, że nieustannie wykracza poza granice
usiłujące go zamknąć w ciasnych horyzontach poznawczych, narodowych ideologiach,
homogenicznych gettach, środowiskowych koteriach, profesjonalnych przynależnościach
czy prowincjonalnym konformizmie. To dlatego wileńskiego ministranta z kościoła
św. Piotra i Pawła na Antokolu odnajdziemy w buddyjskich klasztorach na zboczach
Himalajów, syberyjskiej tajdze czy apartamentach ONZ gdzieś na szczycie jednej
z gigantycznych wież Manhattanu. To dlatego imał się będzie różnych sztuk i rzemiosł,
od graficznych miniatur inkrustowanych wyszukanym ornamentem w antologii poezji
po rzeźby w granicie. To dlatego zbyt wąskie i wrogie sąsiadom rozumienie ojczyzny
i patriotyzmu były dla Niego gwałtem ciasnoty na szerokiej, gościnnej i mirnej duszy
Wschodu, którą znał z dzieciństwa nad Żejmianą pod Święcianami i którą odnajdował
na Podlasiu. Odnajdował tu także splot rodzinnych korzeni i tradycji obywatelskich
Wielkiego Księstwa Litewskiego, którym pozostawał wierny na przekór odradzającym się
nacjonalizmom i murom sztucznie dzielącym ludzi i kultury wyrastające ze wspólnego
pnia. W jego wizji i praktykach kulturowych „Podlasie będzie katalizatorem odnowy
stosunków między Polską a narodami, z którymi wiązały nas stulecia historii”.
To dlatego wreszcie przekraczał granice mentalnej i technokratycznej dominacji ludzkiej
cywilizacji nad przyrodą, stając się jednym z prekursorów głębokiej ekologii w tej części
świata w przekonaniu, że mądre współistnienie z naturą zapewnia człowiekowi nie
tylko przetrwanie, ale i szczęście. Uznawał przyrodę za bezsporne bogactwo Podlasia
oraz przestrzegał przed wykorzystywaniem jej zasobów w krótkowzrocznym interesie
człowieka dziś żyjącego.
 
Wszystko to razem sprawia, że A.S. to homo viator, nieustający w poszukiwaniu
tajemnicy istnienia i przekraczaniu ustanowionych horyzontów. Nie znaczy to jednak,
że Jego drogę determinuje ucieczka z rodzinnego matecznika i wykorzenienie, wręcz
przeciwnie: czyniąc aktywnym pogranicze, podróżował po kręgach pamięci, wierności
i kontynuowania tradycji w głąb Miejsca, tego jedynego, w którym człowiek odnajdują
swoją małą ojczyznę. Realnym wcieleniem tej idei stała się posiadłość w Maćkowej
Rudzie, jedyny w swoim rodzaju, stworzony z materii wszystkich warsztatów i talentów
A.S. mikrokosmos, który stał się dla niego otuliną współżycia z Innym, objawiającym się
w naturze bądź mistycznym przeżyciu, a także w bliźnim, sąsiedzie, gościu... Każdy, kto
kiedyś stanął na progu Jego domostwa, poczuł ciepło wielkiej jak bochen chleba dłoni
gospodarza i mógł liczyć na szczodrą czarkę herbaty...
 
Ostatnie prace malarskie i poetyckie zapiski A.S. obsesyjnie powracają do motywu
skrzydeł, przypisanych postaci anioła oraz ludzkiemu ciału, obciążonemu grzechem
i cierpieniem, ale także pamięcią lotu, starszą niż nasze narodziny. Oto ostatnie
pogranicze, na którym odnajdziemy Starego Mistrza:
 
    Strzegłem domu niewoli codziennie

    Szpetny do rzeczy przywiązaniem

    Ceniłem broń celną i księgi dawne

    Sosny żywiczne przemieniałem w kolumny

    Malowałem skrzydła

    Dziś lecę
 
    Obcując z Andrzejem Strumiłłą rok za rokiem, doświadczając owoców jego twórczej
pracy dzieło za dziełem, z Nim razem pielęgnując ogród tradycji Wielkiego Księstwa
Litewskiego i jagiellońskiej Rzeczpospolitej, a jednocześnie ramię w ramię budując z Nim
nowe Podlasie, stajemy się powiernikami bezcennego daru, którego znaczenie dla nas
i dla naszego regionu będzie rosło wraz z upływem lat. Oby ten szczególny rok 2017
zdołał pogłębić nasze rozumienie tego daru. Aby to się dokonało, pamiętać musimy
słowa z poematu Gdzie wschodzi słońce i kędy zapada Czesława Miłosza, wybrane przez
A.S. za motto do swojego dzieła, które – po latach zachłyśnięcia się demiurgiczną mocą
artysty i indywidualną wolnością – nabrało pokory i empatii wobec Innego:
 
    ...bo nie zręczność ręki

    Pisze poezję, ale wody, drzewa

    I niebo, drogie nam, chociażby ciemne,

    Które widzieli nasi rodzice i rodzice rodziców

    I rodzice tych rodziców, od prawieka.

2017-02-28

Przekaż 1% podatku na rozwój Międzynarodowego Centrum Dialogu w Krasnogrudzie

ZUZANNA GINCZANKA. WIERSZE ZEBRANE

    

 9 marca przypada

 100. rocznica urodzin Zuzanny Ginczanki
Z myślą o upamiętnieniu Jej poezji wydawnictwo przygotowało dodruk i ofertę promocyjną dla czytelników.

 Promocja potrwa do końca marca
cena z 30% rabatem – 39 zł

Oferta edukacyjna

Szukaj

Loading

Wydarzenia pogranicza na stronie 

  

 Administrator strony Pogranicza
(Na ten adres prosimy pisać w razie ewentualnych problemów związanych z funkcjonowaniem nowej strony, jak również zadawać pytania dotyczące odnajdywania treści z jej poprzedniej wersji. Postaramy się udzielić Państwu wszelkiej możliwej pomocy)

administrator@pogranicze.sejny.pl

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2015 r. do 31.12.2015 r. wyniosła 101.752,93 zł (słownie: sto jeden tysięcy siedemset pięćdziesiąt dwa złotych 93/100).

W 2015 roku Fundacja uzyskała również:
kwotę 11.416,40 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 110,00 zł w formie zbiórki publicznej.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację statutowych działań kulturalnych i edukacyjnych.

Towarzystwo Inwestycji Społeczno – Ekonomicznych S.A. w Warszawie udzieliło nam pożyczki na zamknięcie inwestycji oraz pomogło zorganizować montaż finansowy przy współpracy z Polskim Bankiem Spółdzielczym w Ciechanowie dla zapewnienia pełnej płynności przy prowadzeniu inwestycji związanej z rewitalizacją zabytkowego kompleksu dworskiego w Krasnogrudzie, w którym powstaje Międzynarodowe Centrum Dialogu.

www.tise.pl

Informacja o plikach cookies

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.