Niezniszczalny rytm Tomasa Venclovy, Wiesław Szymański, MUZA, 1.12.2002

Z zawodu jest literaturoznawcą. Wiersze pisze od lat ponad sześćdziesięciu. Od lat dwudziestu wykłada na uniwersytecie w Yale, w Stanach Zjednoczonych – głównie literaturę rosyjską, chociaż nie stroni również od wykładów z dziejów literatury litewskiej i polskiej. Zainteresowaniom tym towarzyszy pasja eseisty. A że pisze po litewsku, polsku, angielsku i rosyjsku – jego eseje spotkać można w najbardziej liczących się periodykach literackich świata. 


Mówi o sobie jako o jednym z ostatnich obok Czesława Miłosza – spadkobierców dziedzictwa intelektualnego Rzeczpospolitej Obojga Narodów. 

Tomas Venclova – emigrant, dysydent – sprzed lat - dziś obywatel wolnej Litwy, mieszkający równie chętnie w Wilnie, Yale i Krakowie. 

Nakładem wydawnictwa Pogranicze w Sejnach i Fundacji Zeszytów Literackich ukazał się wybór jego esejów pod tytułem Niezniszczalny rytm

Nie są to eseje nowe, większość z nich publikowana była na łamach świętujących w tym roku 20-lecie istnienia „Zeszytów Literackich”. Najstarsze pochodzą z końca lat 70., większość z lat 80., a tylko jeden z esejów – opatrzony jest datą roku 2000. Zawiedzeni będą zatem ci spośród czytelników, którzy czekali na najnowsze prace Venclovy. Trzeba będzie jeszcze trochę poczekać. 

Ale nie aktualność podejmowanej tematyki stanowi o wartości tego rodzaju pisania, jakim jest pisanie o literaturze. Tą wartością jest ogląd z dystansu, niejako z góry, z perspektywy historycznej, czysto literackiej, a nawet socjologicznej. I powiedzieć trzeba, że Venclova jest mistrzem takiego spojrzenia na literaturę i takiego o niej pisania. 

Na kartach tej książki znajdujemy wątki znane z wcześniejszych publikacji Tomasa Venclovy. Na przykład losy nieznanego poematu Mickiewicza Żywilla, który odcisnął niezatarte piętno na wczesnej poezji litewskiej. Dalej liczne wątki związane z Czesławem Miłoszem – jego emigracji, okoliczności powstania wiersza Który skrzywdziłeś, czy Sześciu wykładów o szkodliwości naszego wieku. Fascynację Miłoszem widać, a raczej słychać w każdej niemal frazie, w każdym niemal zdaniu, które wyszło spod pióra Venclovy. I tak naprawdę ni ma się co dziwić – łączy ich i litewska ziemia rodzinna, i Wilno, i los emigrantów, i poezja przede wszystkim. 

Ale najciekawsze fragmenty tego zbioru esejów Tomasa Venclovy dotyczą wielkich kobiet literatury rosyjskiej – Anny Achmatowej(niesamowity jest opis pierwszej wizyty autora w domu wielkiej poetki) i Maryny Cwietajewej(mężatki namiętnie zakochanej a to w Pasternaku, a to w Rilkem, a to w kilku kobietach). 

Ważnym autorem był dla Venclovy Josif Brodski. Znaczący fragment tej książki stanowią eseje poświęcone właśnie autorowi Ucieczki z Bizancjum

To właśnie słowa Brodskiego „Język żyje dłużej od człowieka. Rytm zaś jest całkowicie niezniszczalny” dały książce tytuł. 

Na marginesie – jak twierdzi Tomas Venclova – pierwszym tłumaczem wierszy Brodskiego na język polski był Wiktor Woroszylski, który wiosną 1971 roku spotkał się z Brodskim w Wilnie. 

Pojawiają się w tej książce eseje poświęcone Pasternakowi, Gorkiemu, Sołżenicynowi, a nawet Wozniesieńskiemu. Świadczy to o szerokich zainteresowaniach literackich Venclovy. 

I jeszcze coś – jego język. Klarowny, pełen odniesień i refleksji, a jednocześnie przyciągający słowem prawie magicznym, zwięzłym, choć nie odartym z poetyckości. 

Takie książki pozwalają spojrzeć na literaturę jak na wielką rzekę płynącą przez ludzkie serca i umysły ponad granicami, systemami i totalitaryzmami, które tak często i tak dotkliwie dotykają twórców. 

Takie książki warto czytać. Takie książki trzeba czytać. Dzięki nim łatwiej i mocniej można poczuć płynący w nas - ów niezniszczalny rytm słowa. 

Wiesław Szymański, MUZA, 1.12.2002 

Tomas Venclova, Niezniszczalny rytm. Eseje o literaturze. Sejny 2002, Pogranicze.


Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

 

 

 

 Instytucja współprowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.

 

  Instytucja Kultury Województwa Podlaskiego

 

 

  

POGRANICZE / BIAŁORUŚ

 

Z rezydentką Kaciaryną Czekatouskają rozmawia Krzysztof Czyżewski. 

Krasnogruda 2 marca 2021

 

    


Z rezydentem Andrejem Chadanowiczem rozmawia Krzysztof Czyżewski.

   Krasnogruda 29 stycznia 2021

 

Staroobrzędowcy Religia Ciszy

 


Spółdzielnia Jazzowa - Jan Młynarski / Piotr Zabrodzki

/ Orkiestra Klezmerska Teatru Sejneńskiego

 

Szanowni Państwo, drodzy Przyjaciele, kochani Rodzice, Sąsiedzi, Goście Sejn i Krasnogrudy, 

Bardzo zachęcamy do wsparcia Fundacji Pogranicze 1%-em Waszego podatku. Pomoc taka dla nas w dzisiejszych czasach jest jedną z możliwych dróg utrzymania naszego miejsca.  

Jak można przekazać 1% swojego podatku dla Organizacji Pożytku Publicznego jaką jest Fundacja Pogranicze? W zeznaniu podatkowym należy wpisać KRS Fundacji Pogranicze: 0000178248.

 

 

 

 


 

  

 

 

 

 

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2019 r. do 31.12.2019 r. wyniosła 58.155,28 zł.

W 2019 roku Fundacja uzyskała również kwotę 8.846,30 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 10.212,62 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI