Nowa książka „Pogranicza” – Drago Janczar – Spojrzenie anioła , Wiesław Szymański, MUZA, 15.12.2002

Trochę książek człowiek w życiu przeczytał. Nieco filmów z gatunku triller obejrzał – wydawać by się mogło, że po niektórych scenach z Hanibalem Lecterem w roli głównej – trudno jest, szczególnie w prozie, coś przerażającego czy porażającego wymyślić. A jednak – zacytujmy: „Gabinet jest tak mały, że gość, siedząc, plecami niemal opiera się o drzwi. Za biurkiem, które zajmuje pół pokoju, naprzeciw gościa siedzi mężczyzna w mundurze. Przez okno wychodzące na plac wpada do zaciemnionego wnętrza zielonkawe światło. Gość odnosi wrażenie, że ciasnotę pomieszczenia potęgują powolne ruchy i ciepły, poważnie brzmiący głos mężczyzny w mundurze. W jego oczach widać blask zielonej rzeki.


Mężczyzna w mundurze chwyta misę i popycha w stronę gościa po gładkiej powierzchni biurka. W pierwszej chwili gość sądzi, że w misie są jakieś owoce – winogrona albo porzeczki – stwierdza jednak ze zgrozą, którą z trudem przezwycięża, że misę wypełniają gałki, wyłupione ludzkie oczy, z odciętymi nerwami wzrokowymi...” 

To nie jest fragment nowej powieści o Hanibalu Lecterze. Jest to początek opowiadania Drago Janczara Historia o oczach z tomu Spojrzenie anioła – najnowszej książki sejneńskiego wydawnictwa „ Pogranicze” z serii „Meridian”. Mężczyzna w mundurze to Ante Pavelić – przywódca faszystowskiego państwa chorwackiego, kolekcjoner ludzkich oczu. To właśnie jego fanatyczni żołnierze nosili w plecach torebki z napisem: „Błękitne oczy dziewcząt dla Pavelicia”. Gość owego dusznego, zielonego gabinetu – to Kurt Erich Suckert – pisarz, który w dwa lata później – w 1944 roku, pod pseudonimem Curzio Malaparte, opisze to niezwykłe spotkanie i całą historię chorwackiego zbrodniarza. 

Jest w tym opowiadaniu i inna para oczu – przez lata przechowywana troskliwie w słoiku po marmoladzie przez człowieka nazwiskiem Abrams, Henry Abrams, - to oczy Alberta Einsteina. Co łączy zbrodniarza z domowym lekarzem wielkiego fizyka? Szaleństwo? Opowiadania Drago Janczara bliższe są reportażowi, niż prozie. Informacja z gazety, przypadkowo znalezione zdjęcie, nic nie znaczący napis na książce z domowej biblioteki – wystarczają w zupełności, by zapłodnić wyobraźnię pisarza. Niczym detektyw, albo reporter śledczy, krok po kroku odsłania przed nami tajemnicę, prowadzi przez zakamarki najnowszej historii i przez bezdroża ludzkiej psychiki jednocześnie. 

Młody Słoweniec z Triestu – bohater opowiadania „Uczeń Joyca” – po wielu procesach i latach spędzonych w więzieniach za czytanie Orwella i znajomość angielskiego – ginie wskutek samosądu oskarżony o sprzedanie Włochom Triestu. Losy Gojmira, Anselmo, Witolda i Ady – z opowiadania „Dwie fotografie” – zaplątanych w historię argentyńskich terrorystów – biorą swój początek na Bałkanach roku 1914, w Lesie Katyńskim i na niewielkiej stacji kolejowej pod koniec wojny – w 1945 roku. Historie - jak z powieści Ludluma, tyle, że prawdziwe, doświadczone, przeżyte. 

Jest ich w tej książce więcej. Na szczęście – oprócz tych para-dokumentów, czy quasi reportaży – są i opowiadania w czystej, fabularnej, postaci. Jedno z najpiękniejszych – to „Listy z innego świata”. Historia wdowy, przez którą w kilka lat po swojej śmierci zaczyna przemawiać mąż, znany poeta. Nie czyni tego jednak ustami żony. Podczas całe noce trwających odwiedzin pogrążona w transie kobieta pismem automatycznym zapisuje kolejne poematy i wiersze męża. Grafolodzy są zgodni - to pismo wielkiego Ignacja. Do czego może doprowadzić wielka miłość? Czy uczucie kończy się wraz ze śmiercią jednego z kochanków? – zdaje się pytać autor. 

Drago Janczar jest jednym z najbardziej znanych pisarzy słoweńskich. Wydał osiem powieści, kilkanaście zbiorów opowiadań, jest autorem sztuk teatralnych. Specjalizuje się w krótkiej prozie – otrzymał nawet w tej dziedzinie nagrodę europejską przyznawaną w Arnsberg w Niemczech. Ślad tej specjalizacji znaleźć można w takich opowiadaniach, jak Niedziela w Oberheim czy Sawanna
Tom Spojrzenie anioła jest książką trudną. Pobrzmiewa w tej prozie krwawa historia Bałkanów, bardzo wyraźnie natomiast brzmi próba rozrachunku z doświadczeniami, błędami i postawami lat ostatnich. 

Nie jest to książka łatwa. Ale przecież do czytania książek łatwych nikogo namawiać nie trzeba. 

Wiesław Szymański, MUZA, 15.12.2002

 

 

Drago Jančar Spojrzenie anioła, Sejny 2002, Fundacja Pogranicze.

 

 


Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

Od 1 września

Dwór Miłosza w Krasnogrudzie

czynny od poniedziałku do piątku 10.00 - 16.00

 

 

 

 Instytucja współprowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.

 

  Instytucja Kultury Województwa Podlaskiego

 

IV Kongres Archiwistyki Społecznej

"Krasnogrudzkie Archiwum Pogranicza. Opowieść Małgorzaty Sporek-Czyżewskiej" 

 

  

 

SEJNEŃSKA KSIĘGA BAŚNI- OPOWIADA POMYSŁODAWCZYNI BOŻENA SZROEDER

 

,,Atlas Sejneńskiego Nieba" 

wystawa Małgorzaty Dmitruk, Biała Synagoga

 

  

,,Żegaryszki II i Inne" 

wystawa Krzysztofa Czyżewskiego, Krasnogruda, aleja Gabrielii

 

 

  

 

 

Szanowni Państwo, drodzy Przyjaciele, kochani Rodzice, Sąsiedzi, Goście Sejn i Krasnogrudy, 

Bardzo zachęcamy do wsparcia Fundacji Pogranicze 1%-em Waszego podatku. Pomoc taka dla nas w dzisiejszych czasach jest jedną z możliwych dróg utrzymania naszego miejsca.  

Jak można przekazać 1% swojego podatku dla Organizacji Pożytku Publicznego jaką jest Fundacja Pogranicze? W zeznaniu podatkowym należy wpisać KRS Fundacji Pogranicze: 0000178248.

 

 

 

 

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2020 r. do 31.12.2020 r. wyniosła 88.736,29 zł.

W 2020 roku Fundacja uzyskała również kwotę 9.545,20 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 5.667,98 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI