Odrodzenie kultury żydowskiej w Europie Ruth Gruber, Wiesław Szymański, MUZA, 03.10.2004

Nakładem sejneńskiej Fundacji Pogranicze ukazała się książka Ruth Gruber pod tytułem Odrodzenie kultury żydowskiej w Europie. Autorka – urodzona w Filadelfii dziennikarka i pisarka – przez kilkanaście lat była korespondentem agencji United Press International. Pracowała w Rzymie, Brukseli, Belgradzie, Warszawie i Wiedniu. Ta książka – jak twierdzi – wyrosła z pasji odkrywania świata Żydów w Europie końca XX wieku, w Europie która powoli zapomina o Zagładzie, jaka spotkała ten naród w ciągu kilku zaledwie lat minionego stulecia.


Ruth Gruber zjechała Europę wzdłuż i wszerz. Była w każdym mieście, gdzie kiedykolwiek żyli Żydzi, na każdym niemal cmentarzu - śledząc historię ich katastrofy. Można tak powiedzieć zestawiając ze sobą dwie liczby. Przed II –gą wojną światową mieszkało w Europie około 9-ciu milionów Żydów. Ocalało z niej niespełna 3 miliony, spośród których znaczna część wyemigrowała do obu Ameryk. Według różnych źródeł – pisze autorka – można przyjąć, iż we Francji mieszka około 600 tysięcy Żydów, w Wielkiej Brytanii – poniżej 300 tysięcy, a w Niemczech – około 80 tysięcy. 

Ogromne zubożenie nastąpiło w państwach, w których przed wojną żywioł żydowski był dominujący – na Węgrzech mieszka dziś około 100 tysięcy Żydów, w Austrii - 10, a w Czechach – 6. Liczbę Żydów w Polsce Ruth Gruber określa na 15 tysięcy. O jakim więc odrodzeniu kultury żydowskiej mówimy ? – można by zapytać. Autorka formułuje tezę następującą: - „kultura żydowska lub to, co za nią uchodzi, stała się istotnym elementem życia publicznego w krajach, w których dziś praktycznie Żydzi nie mieszkają”. Mamy zatem do czynienia ze zjawiskiem, które określić można „wirtualną żydowskością” – jako sferą, w której produkty kultury biora zdecydowanie górę nad jej żywymi przejawami. 

Przykladów Ruth Gruber przytacza w swojej książce mnóstwo i to z całej dosłownie Europy. Wystawy, festiwale, konferencje poświęcone tematyce żydowskiej. W budynkach odnowionych synagog powstają muzea żydowskie – i to w miastach, gdzie od dziesięcioleci nie ma ani jednego Żyda – tak, jak żydowskie restauracje w dzielnicach, gdzie od lat Żydów nie widziano. Żydowskość staje się towarem. I to jest – pisze Ruth Gruber – fenomen XX wieku, że bez udziału Żydów powstaje forma kultury żydowskiej. I jeszcze jedno – szczególne zdanie – „Sposób w jaki w Europie postrzega się Żydów i to co jest z nimi związane, pod wieloma względami przypomina stosunek do Indian w Stanach Zjednoczonych”. 

Ta książka, arcyciekawa i znakomicie zdokumentowana, jest próbą odpowiedzi na pytanie: „ Czy w Europie – przestrzeń żydowska –istnieje niezależnie od tego, czy Żydzi są fizycznie obecni, by móc ją określić”. Ale nie znajdziemy w niej odpowiedzi w postaci stanowczego Tak albo Nie. Autorka - pisząc o różnych przejawach owej „wirtualnej żydowskości” wskazuje na najróżniejsze postawy ludzi. 

Filozof Alain Finkielkraut pisze o „Żydach z urojenia” – ich wyobrażenia dotyczące judaizmu nie są kształtowane na drodze osobistego doświadczenia czy pokoleniowego przekazu, lecz powstaja na podstawie opowieści, filmów itd. Jeden z włoskich dzienników ukuł termin „Jidyszlandia – czyli kraj, który nie ma stolicy, ale ma język, literaturę , muzykę, kuchnię - a także płacz i modlitwę”. 

Jeszcze inną postawę Ruth Gruber określa mianem „ratowników Atlantydy” – i przywołuje kilkadziesiąt nazwisk z calego świata, ludzi – którzy nie zawsze mając rodzinne korzenie poświęcili się ratowaniu resztek tego świata. Pełne uznania słowa padają tu pod adresem Podlasian - Ewy Wroczyńskiej, Tomasza Wiśniewskiego i Zbigniewa Romaniuka. 

Pytaniom w rodzaju – co robić z żydowską spuścizną – towarzyszą rozważania o judaizmie muzealnym, skomercjalizowanym, prawie wycieczkowym. Ale takie pytania są niezbędne – twierdzi autorka. Nie da się ukryć – żydowskość , nawet w wersji wirtualnej – staje się w Europie coraz bardziej atrakcyjna. Jest w tym i niemiecki kompleks „trzeciego pokolenia” i polski „grzech zaniechania” i francusko- brytyjska potrzeba pokuty. 

Ale bez żywych ludzi, bez potomków Żydów sprzed zaglady ten świat był, jest i będzie tylko i wyłącznie - wirtualny. 

Wiesław Szymański, MUZA, 03.10.2004

 

 

Ruth Ellen Gruber Odrodzenie kultury żydowskiej w EuropieSejny 2004, Fundacja Pogranicze

 

 


Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

Od 1 września

Dwór Miłosza w Krasnogrudzie

czynny od poniedziałku do piątku 10.00 - 16.00

 

 

 

 Instytucja współprowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.

 

  Instytucja Kultury Województwa Podlaskiego

 

IV Kongres Archiwistyki Społecznej

"Krasnogrudzkie Archiwum Pogranicza. Opowieść Małgorzaty Sporek-Czyżewskiej" 

 

  

 

SEJNEŃSKA KSIĘGA BAŚNI- OPOWIADA POMYSŁODAWCZYNI BOŻENA SZROEDER

 

,,Atlas Sejneńskiego Nieba" 

wystawa Małgorzaty Dmitruk, Biała Synagoga

 

  

,,Żegaryszki II i Inne" 

wystawa Krzysztofa Czyżewskiego, Krasnogruda, aleja Gabrielii

 

 

  

 

 

Szanowni Państwo, drodzy Przyjaciele, kochani Rodzice, Sąsiedzi, Goście Sejn i Krasnogrudy, 

Bardzo zachęcamy do wsparcia Fundacji Pogranicze 1%-em Waszego podatku. Pomoc taka dla nas w dzisiejszych czasach jest jedną z możliwych dróg utrzymania naszego miejsca.  

Jak można przekazać 1% swojego podatku dla Organizacji Pożytku Publicznego jaką jest Fundacja Pogranicze? W zeznaniu podatkowym należy wpisać KRS Fundacji Pogranicze: 0000178248.

 

 

 

 

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2020 r. do 31.12.2020 r. wyniosła 88.736,29 zł.

W 2020 roku Fundacja uzyskała również kwotę 9.545,20 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 5.667,98 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI