Oswajanie odmienności, Lech Mróz, Czytelnia.onet.pl, 09.05.2005

Jest to drugie, znacznie poszerzone i poprawione wydanie książki jednego z najbardziej kompetentnych znawców tematyki cygańskiej w Polsce. Zarazem twórcy pierwszej i jedynej w Polsce stałej wystawy poświęconej dziejom i kulturze Cyganów-Romów. Muzeum Okręgowe w Tarnowie, którym Bartosz od lat kieruje, jest też jedyną placówką systematycznie gromadzącą zarówno przedmioty ilustrujące cygańską kulturę (nie tylko z Polski), ale też materiały ikonograficzne i dokumenty związane z dziejami Cyganów w Rzeczpospolitej.

Adam Bartosz jest z wykształcenia etnologiem, absolwentem UJ. To w szczególny sposób ukierunkowało jego postrzeganie kultury cygańskiej i wzajemnych stosunków Cyganie – nie-Cyganie. Bartosz lepiej niż wielu innych autorów wie, jak silne uprzedzenia wiążą się z Cyganami i jak niewielka jest wiedza na ich temat, a raczej jak niewielka znajomość dziejów i kultury – bowiem nasz potoczny obraz wypełniają wyobrażenia, mieszanina postromantycznych, zmitologizowanych obrazków i uprzedzeń. 
 
Poznanie, przybliżenie odmiennej kultury, jest najlepszym sposobem na niwelacje uprzedzeń, na przybliżenie, oswojenie odmienności, na wyzbycie się postaw agresji i odrzucenia. Już sam tytuł książki Bartosza wskazuje na intencję autora. Nie bój się Cygana, spróbuj go poznać, dowiedzieć się czegoś bliżej o jego kulturze i skomplikowanych dziejach. To przesłanie realizuje Bartosz konsekwentnie i kompetentnie. 
 
Od kilku lat tematyka cygańska podejmowana jest dość często. Nie znaczy, że w sposób profesjonalny. Nawet, jeśli intencja szlachetna, to brak przygotowania i większej wiedzy czyni, że przekazywane są często zmitologizowane obrazki, albo pseudonaukowe rozważania. Tym bardziej polecić należy książkę Bartosza. 
 
Autor daje przegląd dziejów Cyganów, od pytania o czas wyjścia ich przodków z Indii i przynależność etniczną w Indiach i wędrówki ku Europie. Pokazuje najdawniejszą ich historię w Europie, prezentuje dokumenty archiwalne. Pokazuje, jak zmienia się stosunek do Cyganów, a życzliwe początkowo przyjęcie zamienia w prześladowania i postawę ogólnej niechęci. Szczególną uwagę zwraca na czas ostatniej wojny i prześladowania, jakich wówczas doświadczyli. 
 
Bartosz nie kończy wątku prześladowań i niechęci do Cyganów na czasach II wojny. Śledzi stosunek do nich także w latach ostatnich, już po przełomie politycznym lat 80. i 90. „Śmierć Cyganom. Sowietów pożegnać, Niemców nie wpuścić, Żydom władzy nie oddać. Aby Polska była Polską. Stronnictwo Narodowe”. Fotografia tej ulotki, rozklejanej w Dębicy, w końcu lat 90. dobitnie ilustruje (a uzupełnia to Bartosz opisami przypadków agresji i postaw ksenofobicznych z ostatnich lat) stan nieprzygotowania do akceptowania odmienności, głębokość stereotypów, nie tylko w tym mieście, także w wielu innych miejscach w kraju. To także pośrednia wskazówka, że książka Bartosza i publikacje podobnego charakteru (nie tylko Cyganów dotyczące), są ogromnie potrzebne, a edukacja społeczeństwa stale jeszcze niewystarczająca. 
 
Bartosz wiedzę swoją czerpie (i przekazuje ją czytelnikowi) nie tylko z innych prac i studiowanych dokumentów, sam prowadzi badania terenowe. Dlatego prezentacja grup cygańskich, zamieszkujących dziś świat, jest także świadectwem bezpośrednich spotkań autora, wzbogaconym własnymi fotografiami, mającymi walor dokumentacyjny a nie tylko ilustracyjny. Kolejne fragmenty książki to bogata w treść i rzetelna prezentacja i omówienia różnych dziedzin kultury i tradycji cygańskiej, sposobu życia, specjalizacji zawodowej, zwyczajów. 
 
Autor doskonale orientuje się w najnowszych trendach i zjawiskach dotyczących Cyganów. Śledzi i omawia konsolidację etniczną, działalność cygańskich organizacji w Europie, tworzenie się elit politycznych i trudnej sztuki łączenia tradycji (i roli tradycyjnych autorytetów) ze współczesnością i polityczną działalnością nowych liderów i wyedukowanej inteligencji cygańskiej, której nie jest obcy język współczesnego dyskursu politycznego. 
 
Wartościowym dopełnieniem przesłania płynącego z tytułu Nie bój się Cygana, z idei spróbuj go poznać bliżej, jest aneks, prezentujący współczesną poezję autorów – Cyganów. Reasumując: to bardzo pożyteczna, pouczająca i godna polecenia książka. 
 
Lech Mróz, Czytelnia.onet.pl, 2005-05-09
 
Adam Bartosz, Nie bój się Cygana. Na dara Romestar. Sejny 2004, Fundacja Pogranicze.
 

Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

Pogranicze on-line. Inicjujemy nowy program Pogranicza. W jego ramach będziemy przygotowywać i prezentować w przestrzeni wirtualnej nasze artystyczne i edukacyjne działania w Sejnach i Krasnogrudzie, a także na innych pograniczach świata. Zapraszamy!

 

 

Szedyk

 

Raphael Rogiński - BACH Bleach - Sejny - LIVE

 

The Market / Targ

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2018 r. do 31.12.2018 r. wyniosła 66.006,31 zł.

W 2018 roku Fundacja uzyskała również kwotę 16.106,30 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 5.131,31 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI