Praktycy idei w Nowym Jorku

Marta Wryk, Przegląd Polski, 25 kwietnia 2008 

Jednym z głównych narzedzi, którymi posługują się członkowie Fundacji, jest sztuka. W Sejnach, miasteczku o wielokulturowej przeszłości, gdzie od 18 lat działa Pogranicze, widać wymierne efekty pracy fundacji z mieszkańcami Sejn. Starsi otwierają się na wspomnienia z przeszłości i po upadku komunizmu zaczynają mówić o tym, jak było w Sejnach przed wojną, młodsze pokolenia dowiadują się o wielokulturowych korzeniach swoich rodzin. Odżywają ludowe pieśni i tańce.


Praktycy idei w Nowym Jorku 

Naukowcy i intelektualiści po konferencjach i dyskusjach akademickich najczęściej wracają do swoich bibliotek, artykułów, piszą nowe książki, które czy tają inni naukowcy. Artyści,a zwłaszcza ludzie teatru po przedstawieniach zazwyczaj idą na wódkę, następnego dnia śpią, a wieczorem znowu grają. Słowem, świat myśli i świat sztuki rzadko kiedy stykają się z tak zwanym życiem codziennym, a dyskutowane czy propagowane w sztuce piękne idee rzadko kiedy zostają wcielone w życie. 

A jednak są od tej reguły wyjątki... Od 9 do 20 kwietnia w Nowym Jorku gościła Fundacja Pogranicze z Sejn. W ramach Festiwalu "Wielogłosowa Pieśń Pogranicza" odbyły się przedstawienia teatralne, wie czór poezji, projekcje filmów, a także dyskusja w New School for Social Research. Okazało się, że jednak nie wszyscy poprzestają na myśli, słowie i sztuce, że można idee wcielać w życie. Dyrektor fundacji Krzysztof Czyżewski mówi o sobie "praktyk idei". I rzeczywiście, to określenie doskonale do niego pasuje. Celem fundacji jest budowanie mostów, tworzenie sfery dialogu między ludźmi różnych narodowości, wyznań, kultur, uzdrowienie pamięci w rodzinach, w których z pokolenia na pokolenie przekazuje się historię konfliktów czy walk na tle narodowościowym i kulturowym. 

JEDNYM Z GŁÓWNYCH NARZĘDZI
, którymi posługują się członkowie Fundacji, jest sztuka. W Sejnach, miasteczku o wielokulturowej przeszłości, gdzie od 18 lat działa Pogranicze, widać wymierne efekty pracy fundacji z mię szkańcami Sejn. Starsi otwierają się na wspomnienia z przeszłości i po upadku komunizmu zaczynają mówić o tym, jak było w Sejnach przed wojną, młodsze pokolenia dowiadują się o wielokulturowych korzeniach swoich rodzin. Odżywają ludowe pieśni i tańce. 

Na spotkaniu ze studentami New School for Social Research, zorganizowanym przez Elżbietę Matynię, prezes Krzysztof Czyżewski opowiadał o początkach Pogranicza. On, jego żona Małgorzata Sporek Czyżewska oraz Bożena i Wojciech Schroederowie byli w łatach 80. ub. wieku związani z teatrami alternatywnymi. Od Jerzego Grotowskiego przejęli ideę teatru, który znosi sztywny podział na aktora i widza. Z założonym w 1977 roku przez Włodzimierza Staniewskiego teatrem Gardzienice jeździli po Polsce i spisywali ludowe pieśni różnych regionów. Wszystkie projekty tego typu trwały jednak krótko. Jak wrócić do normalnego życia w przerwach między uprawianiem teatru alternatywnego? Czy da się kulturę alternatywną uprawiać przez cały czas? - takie zadawali sobie pytania. Budowania mostów między ludźmi w lokalnych społecznościach, a także odnajdywanie i spisywanie ich pieśni, zwyczajów to długi proces, który wymaga uzyskania zaufania. Dlatego twórcy Pogranicza postanowili zamieszkać w Sejnach i tu założyć Fundację i Ośrodek Pogranicze. A teraz w Krasnogrudzie koło Sejn ma powstać Międzynarodowe Centrum Dialogu im. Czesława Miłosza. Kiedy przed kilkoma laty pojawiła się ta inicjatywa, laureat Nagrody Nobla postanowił przyjąć nad nią patronat. 

OWOCEM ROZMÓW DZIECI PRACUJĄCYCH Z BOŻENĄ SCHROEDER w programie Pracownia "Kronik Sejneńskich" ze starszymi mieszkańca mi miasteczka są "Kroniki Sejneńskie", które mogliśmy oglądać w teatrze La MaMa. Dużo w tym spektaklu pieśni. Polskich, litewskich, żydowskich, białoruskich. Bożena Schroeder mówi, że przed premierą w La MaMa przez kilka godzin młodzi aktorzy śpiewali, żeby pokonać tremę, oswoić się z nieznaną przestrzenią teatru. Śpiew jest czymś tak naturalnym, pomaga w otworzeniu się, w jednoczeniu się ludzi. Stąd też niemal we wszystkich projektach fundacji dużo jest muzyki. Wspólnym śpiewem zakończył się wieczór poezji w Bowery Poetry Club. Na akordeonie grał Michael Alpert, na bandurze Julian Kitaski. Swoje utwory w językach ojczystych i po angielsku czytali twórcy z Europy Środkowo Wschodniej mieszkający w Nowym Jorku: Eva Hoffman, Anna Frajlich, Carmen Fi-ran, Vyt Bakaitis i Wasyl Machno. Pojawiały się w nich wątki wygnania, zmiany miejsca, przywiązania do swojej kultury. Tekst Evy Hoffman dotyczył nieprzystawalności nowego języka - angielskiego - do starej wyobraźni. Angielskie słowa nie wywołują tych skojarzeń, co słowa w rodzimym języku. Wyraz river nie budzi w wyobraźni autorki obrazu takiego jak polskie słowo "rzeka". 

O TYM, JAK WIDZI SIĘ SWOJĄ OJCZYZNĘ Z PERSPEKTYWY EMIGRACJI, opowiadał niezwykły film Jonasa Mekasa Reminiscencje z 
podróży na Litwę (1970), wyświetlony w ramach projekcji filmów o pograniczach w Millennium Film Workshop. Słynny litewski twórca powraca do swojej rodzinnej wioski Semeniskiai po 25 latach. Porównanie tego filmu do Pana Tadeusza Andrzeja Wajdy wydaje się być banalne, ale moim zdaniem jest uzasadnione. Mimo iż Pan Tadeusz jest filmem fabularnym, a Mekasa - dokumentalnym, łączy je ta sama poetyka nierzeczywistości. Mekas prowadzi kamerę w taki sposób, że wydaje nam się, iż widzimy obraz ze snu, wyidealizowany i wystylizowany przez kogoś, kto jest stęskniony za swoją ziemią. Ujęcia kąpiącej się kaczki, zielonej trawy, kwiatów, matki jedzącej porzeczki w ogrodzie, barwy i krajobraz prześwitujący przez gałęzie - wszystko jest zbyt piękne, by było prawdziwe. A przecież to film dokumentalny! 

Inny film pokazany w czasie festiwalu prezentował projekt Tratwa Muzykantów pomiędzy Sejnami a Nowym Jorkiem, czyli warsztaty muzyki klezmerskiej, które prowadzili dla młodzieży w Sejnach Da-vid Krakauer i Michael Alpert. Muzycy udali się na koncert do Muzeum Żydowskiego w Wilnie. Tam tańczyli i śpiewali przed starszymi ludźmi, którzy swojej tradycyjnej muzyki nie słyszeli już od lat. Kamera pokazuje starszą Żydówkę, która zostaje jakby zaczarowana przez dźwięki klarnetu i żydowskie rytmy. Wyrywa się do tańca, nie może usiedzieć na miejscu. W końcu dołącza do grających i tańczących sejneńskich muzykantów. To nie zwykła scena, bowiem uświadamia, jak wielka jest siła tradycji i jakim ciosem było odbieranie ludziom prawa do podtrzymywania ich kultury, tańców, śpiewów. 

Ten koncert był doskonałym przykładem działalności Fundacji Pogranicze - przywracającej uśpioną wcześniej, ale niezapomnianą tradycję.

Marta Wryk, Przegląd Polski, DODATEK KULTURALNY nowego dziennika, 25 kwietnia 2008 


W Cafe Europa na Manhattanie odbył się wieczór literacko-muzyczny z udziałem twórców i artystów pochodzących z różnych pograniczy.


Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

Pogranicze on-line - prezentacja w przestrzeni wirtualnej naszych artystycznych i edukacyjnych działań w Sejnach i Krasnogrudzie, a także na innych pograniczach świata.

Dziecięcy Uniwersytet Pogranicza

 

 

Mikołaj Trzaska i Orkiestra Klezmerska Teatru Sejneńskiego. 8 sierpnia 2020

Wspomnienie Misterium Mostu 2020

TONY JUDT LECTURE, wykład Krzysztofa Meissnera - Fizyka i transcendencja

Sejneńska Spółdzielnia Jazzowa - Kuba Więcek Trio - 24 lipca 2020

III Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

II Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

I Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

 

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2019 r. do 31.12.2019 r. wyniosła 58.155,28 zł.

W 2019 roku Fundacja uzyskała również kwotę 8.846,30 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 10.212,62 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI