"Prawda starowieku" Stanisława Vincenza, Joanna Tokarska-Bakir, Gazeta Wyborcza, 18.04.2003

Powrót wielkiej sagi: Fundacja Pogranicze wznawia wieloksiąg Na wysokiej połoninie. Ukazał się już pierwszy tom dzieła Stanisława Vincenza Prawda starowieku

Prawda starowieku opublikowana została w roku 1936. Kolejne tomy wyszły dopiero po wojnie, a pierwsze wydanie krajowe (ocenzurowane) - pośmiertnie (PAX 1979-1982). Z wyjątkiem wiernego Mariana Kistera, właściciela warszawskiej oficyny "Rój", który autora "po platońsku" niechętnego pismu namówił na druk książki, Vincenz na ogół nie miał szczęścia do wydawców. Stąd niewielki - poza grupą wtajemniczonych - rozgłos jego dzieła. Po wojnie w przeniesionym do Nowego Jorku wydawnictwie Marian Kister sfinansował też angielski przekład fragmentówNa wysokiej połoninie.


Publikacja Prawdy starowieku, pierwszego tomu sagi Vincenza Na wysokiej połoninie, była wydarzeniem artystycznym dwudziestolecia międzywojennego. Dzieło porównywano z fińskąKalewalą, a Vincenza z Homerem. Początkowa recepcja sagi skłaniała się ku dosłowności - rozumiano je jako barwny fresk z przeszłości Huculszczyzny, ignorowano jego warstwę filozoficzno-metaforyczną. Zwrócił na nią uwagę wybitny polski etnograf Jan Stanisław Bystroń, który w recenzji w Wiadomościach Literackich z roku 1937 pisał: "Ponad Huculszczyzną pojętą jako temat badań etnograficznych, unosi się artystyczna wizja Huculszczyzny, która nigdy nie istniała, tworząca samoistny, barwny i ciekawy świat". W świecie tym, w obrazie górskiej przyrody, co "wyzieleni", "przytuli a ukołysze każdy żywot", ucieleśniał się Vincenzowski ideał sąsiedzkiej wspólnoty Polaków, Żydów i Ukraińców wtopionych we wspólny krajobraz, o którym Vincenz pisał, że stanowi więcej niż krew. "Przeto każdy z nas nad Czarną Rzeką, liść czy ptak, gad czy człowiek, owca lub orzeł, dalekosiężnymi oczyma przenikany i grzany, siedzi tymczasem w zieleni i ufa. Bądź takim, jaki jesteś, jakim cię Bóg stworzył, a nie rób nam wstydu".

Wieloksiąg Na wysokiej połoninie można czytać jako genealogiczną sielankę, coś na kształt Pana Tadeusza, można ją czytać nostalgicznie, jak się czyta Dolinę Issy Miłosza, ale można też czytać inaczej. Gdyby dzisiejszego czytelnika za pomocą bliższych mu obrazów zachęcać do lektury Vincenza, można by to zrobić z jednej strony przez odwołanie się do Tolkiena i wizji Pagórka, od której zaczyna się Władca pierścieni, z drugiej zaś strony - do Boskiej komedii Dantego. Na wysokiej połoninie nie byłoby wówczas zastygłym obrazem utraconego huculskiego raju, ale, by użyć określenia Czesława Miłosza, ową "drugą przestrzenią", w obrębie której wszystko, co podzielił ziemski czas, powraca, spojone wiecznym współistnieniem. Bo, jak pisze Michaił Bachtin, "jedynie poza czasem może odsłonić się prawdziwy sens tego, co było, co jest i co będzie; czas bowiem, który rozdzielał, nie jest czymś naprawdę rzeczywistym ani nadającym rzeczom ich prawdziwy sens".

Joanna Tokarska-Bakir, "Gazeta Wyborcza", 17.04.2003

Stanisław Vincenz, Na wysokiej połoninie. Prawda starowieku. Sejny 2002, Pogranicze.


Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

 

 

 Instytucja współprowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.

  Instytucja Kultury Województwa Podlaskiego

 

 

Szanowni Państwo, drodzy Przyjaciele, kochani Rodzice, Sąsiedzi, Goście Sejn i Krasnogrudy, 

Bardzo zachęcamy do wsparcia Fundacji Pogranicze 1%-em Waszego podatku. Pomoc taka dla nas w dzisiejszych czasach jest jedną z możliwych dróg utrzymania naszego miejsca.  

Jak można przekazać 1% swojego podatku dla Organizacji Pożytku Publicznego jaką jest Fundacja Pogranicze? W zeznaniu podatkowym należy wpisać KRS Fundacji Pogranicze: 0000178248.

 

 

  

 

POGRANICZE / BIAŁORUŚ

Z rezydentką Hanną Jankute rozmawia Krzysztof Czyżewski.

  Krasnogruda 17 listopada 2020

 

  Krajka litewska. Od narodzin do śmierci

 

Dzięcięcy Uniwersytet Pogranicza

O projekcie rozmawiają Bożena Szroeder i Małgorzata Sporek-Czyżewska

 

 

Staroobrzędowcy Religia Ciszy

 

Człowiek Pogranicza 2019 - Irena Veisaitė


 

Spółdzielnia Jazzowa - Jan Młynarski / Piotr Zabrodzki

/ Orkiestra Klezmerska Teatru Sejneńskiego

 

Wspomnienie Misterium Mostu 2020

 

  

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2019 r. do 31.12.2019 r. wyniosła 58.155,28 zł.

W 2019 roku Fundacja uzyskała również kwotę 8.846,30 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 10.212,62 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI