Recenzja, Janina Ochojska, "Tygodnik Powszechny"

Wojtka Tochmana i Jurka Gumowskiego poznałam podczas pierwszego wyjazdu do Sarajewa w grudniu 1992 roku. Dla nas wszystkich było to pierwsze zetknięcie z Bałkanami i z wojną. Potem jeździliśmy tam wielokrotnie, czasami razem, czasami osobno – ja prowadziłam konwoje z pomocą humanitarną, oni szukali tematów do reportaży. To wspólne doświadczenie sprawia, że postanowiłam wrócić do ich książki, choć pisała już o niej w „Tygodniku” Józefa Hennelowa.


Dla Tochmana i Gumowskiego tamta wojna nie była tylko gorącym, modnym tematem, który zostawia się z chwilą rozpoczęcia nowego konfliktu w innej części świata. Bośnia wciągnęła ich na następne dziesięć lat. Chcieli wniknąć w tragedię ludzi, zobaczyć jej źródła i konsekwencje, poznać losy ofiar i katów, zwłaszcza że ofiary i kaci są po obu stronach konfliktu. Jakbyś kamień jadła to efekt podróży do kraju, w którym nie ma już wojny, choć widać jej skutki, ciągnące się latami. Nie ma zwycięzców i zwyciężonych, wszyscy dzielą ten sam los. Matki wciąż szukają zamordowanych dzieci, dzieci szukają rodziców i dziadków. Serbowie żyją w obozie w Sokolacu – chcieliby wrócić do swoich domów w Sarajewie, ale boją się. W tej samej sytuacji są Muzułmanie, którzy boją się wrócić do Srebrenicy. Ani dla jednych, ani dla drugich wojna się nie skończyła. A wokół beznadzieja, cierpienie i zbiorowe mogiły w jaskiniach i lasach.

Kanwą wszystkich reportaży jest opowieść o doktor Ewie Klonowski, pracującej dla Bośniackiej Komisji ds. Poszukiwania Zaginionych. Ta uparta, dzielna kobieta miesiącami ekshumuje i składa jak puzzle wydobyte z ziemi kości córek, synów, matek, ojców i dziadków, by – zidentyfikowane – oddać je rodzinom, żeby mogły pochować swoich najbliższych. Czytając tę książkę myślałam o wojnie w Czeczenii i o tym, jak historia się powtarza. Za kilka lat Ewa będzie pewnie wydobywała ciała kobiet i dzieci czeczeńskich. Czy wtedy coś zrozumiemy?

Janina Ochojska

Wojciech Tochman, Jakbyś kamień jadła. Sejny 2002, Pogranicze.

Wojciech Tochman, Jakbyś kamień jadła (wydanie drugie). Sejny 2003, Pogranicze.


Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

Pogranicze on-line - prezentacja w przestrzeni wirtualnej naszych artystycznych i edukacyjnych działań w Sejnach i Krasnogrudzie, a także na innych pograniczach świata.

 

LATO W POGRANICZU 

ZAPRASZAMY

LIPIEC-SIERPIEŃ 2020

 

 

 

 

Memorial Alice Oswald po polsku

 

O Dževadzie Karahasanie Miłosz Waligórski tłumacz

 

The Market / Targ

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2019 r. do 31.12.2019 r. wyniosła 58.155,28 zł.

W 2019 roku Fundacja uzyskała również kwotę 8.846,30 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 10.212,62 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI