Rozpacz płynie rzeką poprzez świat , Bartosz Staszczyszyn, 17 grudnia 2007 „Dziennik”

Czy to możliwe, by tom niepozornych opowiadań zyskał renomę jednej z najciekawszych chorwackich książek ostatnich lat? Tak, ale pod jednym warunkiem – że autorem miniatur będzie Zoran Feri. Świat naprawdę obfituje w dowody na to, że wszystko jest możliwe” - pisze autor w jednym z opowiadań z tomu „Pułapka na myszy Walta Disneya”. Wedle tej reguły konstruuje fabuły, zaprasza do świata wyłączonego spod jurysdykcji zdrowego rozsądku i prostej logiki. Wpuszcza nas tylko na chwilę, jak przez szybę pokazuje ludzkie dramaty, lecz świat, który przedstawia, ma w sobie taką siłę, że pochłania bez reszty.

Wystarczy kilka stron, byśmy stali się uczestnikami czyjegoś życia, wyczuli jego materię, ten posmak goryczy właściwy wszystkim bohaterom Ferića. Jego miniatury każą wciąż szukać kolejnych, głębszych znaczeń. Nie bez przyczyny chorwacki pisarz tak często sięga po chwyty znane z literatury kryminalnej, stylizując teksty na wzór powieści detektywistycznej - gra z konwencją kryminału trwa jednak tylko do pewnego momentu, Ferić poprzestaje na pytaniu, nawet nie szukając rozwiązania. Wie, że każda odpowiedź jest rozczarowująca, że piękno i wielkość są domeną pytań, nie odpowiedzi. W dodatku rozwiązania zagadek Ferića okazują się bardzo zwyczajne i grzeczne. Czyżbyśmy więc nie mieli się czego obawiać? Nie do końca. Autor pokazuje coś zgoła przeciwnego: powinniśmy się bać – lecz nie kryminalnych intryg, nie spisków hotelowej obsługi i nadzwyczajnych przypadków, nie mafii i duchów, ale życia, tej pospolitej materii, która nas otacza. 

Opowiadania Ferića skrzą się wielością nawiązań, zapożyczeń, ironicznych ukłonów w stronę klasyki. Mówi się o nim, że jest Monthy Pythonem chorwackiej literatury, lecz to wielkie uproszczenie. Żywiołem zagrzebskiego prozaika jest wprawdzie groteska, sarkazm i ironia, ale opiera się ona bardziej na intelektualnej głębi niż rozbuchanym dowcipie. Trafniej byłoby przywołać tu mistrza prozy postmodernistycznej Itala Calvina. Podobnie chorwacki pisarz – raz nawiązuje do tradycyjnej powieści inicjacyjnej, innym razem do filmów o mafii. Szekspirowski Tytus Andronikus sąsiaduje tu z Kubą Rozpruwaczem, Oliwer Twist z Alexisem Zorbą, Giacomo Leopardi spotyka Jana Palacha, zaś całość jest osobliwym zapisem ścierania się kultury amerykańskiej i europejskiej. 

Niewątpliwą erudycję Zoran Ferić ukrywa pod płaszczykiem groteski, a jego poczucie humoru ma uwodzicielską siłę. „Pierwszą rzeczą, o jakiej pomyślałem po amputacji prawej nogi, była szubienica. Gdybym się teraz powiesił, myślałem, wisiałbym krzywo. Z równowagą byłoby coś nie tak” – wyznaje jeden z bohaterów. 

Autor przekonuje, że w życiu niemal wszystko bywa nie tak. By mówić o rzeczach wielkich, Ferić używa małych słów i niepozornych bohaterów: nocnego stróża, młodego chłopca odwiedzanego przez wujka, złośliwych grabarzy. Właśnie ich dramaty, pozornie nieznaczące i błahe, są dla artysty najważniejsze. Z nich składa opowieść o Chorwacji, kraju ogarniętym nieustannymi konfliktami, świecie zamkniętym w korowodzie smutnych wypadków, pełnym niezabliźnionych ran. Tu, jak w piosence Toma Waitsa, rozpacz płynie rzeką poprzez świat, a winni są wszyscy bez wyjątku. „Pułapka na myszy Walta Disneya” to osobliwy podręcznik do anatomii smutku, ironiczna antologia ludzkich cierpień.

Bartosz Staszczyszyn, 17 grudnia 2007 „Dziennik”

 

 

Zoran Ferić, „Pułapka na myszy Walta Disneya”. Przełożyli: Gordana Đurđev, Marta Korpanty, Anna Krukowska, Izabela Misiak, Jolanta Tarka, Anna Trela, Anna Załawska. Fundacja Pogranicze, Sejny 2007. 

 

 


Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

 

 

 

Współorganizator

 


 

Instytucja Kultury Województwa Podlaskiego

 

 

 

 

Budowa niewidzialnego mostu. Rozmowa z Krzysztofem Czyżewskim

 

 

 

Dziecięcy Uniwersytet Pogranicza

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

 

 

 Mikkołaj Trzaska i Orkiestra Klezmerska Teatru Sejneńskiego. 8 sierpnia 2020

Wspomnienie Misterium Mostu 2020

TONY JUDT LECTURE, wykład Krzysztofa Meissnera - Fizyka i transcendencja

Sejneńska Spółdzielnia Jazzowa - Kuba Więcek Trio - 24 lipca 2020

III Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

II Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

I Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

 

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2019 r. do 31.12.2019 r. wyniosła 58.155,28 zł.

W 2019 roku Fundacja uzyskała również kwotę 8.846,30 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 10.212,62 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI