Tomas Venclova, Eseje-publicystyka, Paweł Smoleński, "Gazeta Wyborcza", 10-11.11.2001

Byłem kilka razy w Wilnie (szczęśliwie ani razu za czasów całkowicie sowieckich) i dziś przyznaję z niejakim wstydem (i z lękiem przed wilniukami), że nie urzekło mnie to miasto. Gdy jednak czytałem eseje Tomasa Venclovy - te pisane na emigracji i te powstałe za niepodległej Litwy - muszę przyznać, że nie miałem oczu. Mocno wierzę, że w Wilnie jest tak, jak pisał cytowany przez Venclovę pewien litewski student, który przed II wojną światową wybrał się na wycieczkę do Europy: 

"Przyjechaliśmy do Florencji: miasto jest ładne, w rodzaju Wilna, tyle że gorsze".


 

Lecz nie o studium wileńskiej architektury w tej książce chodzi, o podpatrywanie średniowiecznej i barokowej wspaniałości miasta, o płacz nad zglajchszaltowaniem Litwy i Wilna przez władzę radziecką. Idzie przede wszystkim o postawę poety i intelektualisty wobec własnego narodu, jego historii, pragnień i kompleksów, wreszcie wobec sąsiadów: Polaków, Żydów, Białorusinów, Rosjan. W czasach paskudnych i w czasach łatwiejszych. 

"Cóż to za kosmopolita - pyta we wstępie do książki Krzysztof Czyżewski - który często zabiera głos jako Litwin i w którym budzi się sumienie narodu? Cóż to za narodowiec, który bezlitośnie zwalcza wszelkie przejawy etnocentryzmu i prawa jednostki stawia wyżej od praw narodu? Cóż to za Litwin, który ściąga na siebie gromy ze strony rodaków za ťantylitewskośćŤ? Cóż to za wilnianin, który pragnie mieszkać w Krakowie albo Dubrowniku? Cóż to za poeta, który angażuje się w debaty polityczne?". 

Zagadka? Przyjaciel Tomasa Venclovy Josif Brodski mawiał o Litwinach, że to "samaja charoszaja nacja w imperii" (myślę, że Venclova czegoś takiego by o Litwinach nie powiedział, bo nie wyróżnia żadnego narodu przymiotnikiem "najlepszy"). A zresztą sam Venclova udziela nam odpowiedzi. Gdy wstępował za sowieckich czasów do litewskiej dysydenckiej Grupy Helsińskiej, powiedział, że czyni to na przekór strachowi i przerażeniu, bo noblesse oblige. 

Wystarczy? Pewnie tak, choć trzeba dodać jeszcze jedną rzecz. Venclova pisze również, że jest Europejczykiem, że tak jak dobrze mu na Litwie, tak mu za ciasno. Nazywał siebie Europejczykiem jeszcze w epoce kordonów i zamkniętych granic. 

Więc może jest nie tylko poetą, intelektualistą, dysydentem, lecz także przepowiadaczem przyszłości? 

Paweł Smoleński, "Gazeta Wyborcza" 10-11.11.2001

Tomas Venclova, Eseje. Publicystyka. Sejny 2001, Pogranicze.


Komentarze:

Dodaj swój komentarz:

Imię i nazwisko:*

Adres e-mail:*

Treść:*

ładowanie...

Kod z obrazka:*

 

 pola oznaczone * są wymagane

Szukaj na stronie

Pogranicze on-line - prezentacja w przestrzeni wirtualnej naszych artystycznych i edukacyjnych działań w Sejnach i Krasnogrudzie, a także na innych pograniczach świata.

Dziecięcy Uniwersytet Pogranicza

 

 

Mikołaj Trzaska i Orkiestra Klezmerska Teatru Sejneńskiego. 8 sierpnia 2020

Wspomnienie Misterium Mostu 2020

TONY JUDT LECTURE, wykład Krzysztofa Meissnera - Fizyka i transcendencja

Sejneńska Spółdzielnia Jazzowa - Kuba Więcek Trio - 24 lipca 2020

III Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

II Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

I Debata WOKÓŁ XENOPOLIS

 

 

Oferta edukacyjna

Darowizny uzyskane przez Fundację Pogranicze

W związku z otrzymaniem darowizn, na podstawie art. 18 ust. 1f, pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zmianami), Fundacja Pogranicze podaje do publicznej informacji, że łączna kwota uzyskana z tego tytułu w okresie od 01.01.2019 r. do 31.12.2019 r. wyniosła 58.155,28 zł.

W 2019 roku Fundacja uzyskała również kwotę 8.846,30 zł w formie wpłat z 1% podatku oraz 10.212,62 z tytułu zbiórki publicznej nr 2018/2901/OR.

Otrzymane darowizny Fundacja Pogranicze w całości przeznaczyła na realizację działań statutowych.

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

INFORMACJA O POLITYCE PRYWATNOŚCI